Düz bağırsaq xərçənginin MRT nəticələrinin sinoptik təhlilinin əhəmiyyəti

Updated: Oct 6, 2019

Son elmi tədqiqat işlərinin nəticələri göstərir ki, düz bağırsaq xərçəngi yoğun bağırsaq xərçəngindən fərqli məfhumdur, çünkü fərqli etioloji və fərqli risk faktorlarına malikdir. Yüksək bədən kütləsi indeksi, köklük və II tip şəkərli diabet xəstəliyi, uzun müddət davam edən xoralı kolit və Kron xəstəliyi, qırmızı ətin çox istifadə edilməsi, tabak və spirtli içki qəbulu risk faktorları hesab olunur. Sağlam həyat tərzi və idman düz bağırsaq xərçənginin yaranma riskini azaldacaqdır. Sarımsaq, süd, kalsium və zəngin lif dietasından istifadə etmək qoruyucu hesab edilir.


Düz bağırsaq xərçənginin böyük qismi xromozomal qeyri-sabitlik (CIN - chromosomal instability pathway) hesabına inkişaf edir. Düz bağırsaq xərçənginin 13%-i mismatch repair defisiti hesabına yaranır. Həmçinin Lynch sindromu və irsi adenomatoz polipoz kimi bilinən irsi pozğunluq sindromlarının düz bağırsaq xərçənginə gətirib çıxartdığı məlumdur.


Xəstəliyin diqnozu barmaqla rektal müayinə və histopatoloji təsdiqi üçün biopsiya ilə müşayiət olunan endoskopik müayinədir.

Cancer Genome Atlas Network təhlil nəticələri qeyri-hipermutasiyalı kolon və rektum xərçəngləri üçün ümumi genom profillərini göstərdi. Eyni subtiplər kolon xərçəngindən bir qədər fərqlənən fərqli genetik və epigenetik zədələnmələrin (DNA metilasiyası) akkumulyasiyası ilə xarakterizə olundular.


Düz bağırsaq xərçənginin makroskopik MR görünüşü və yerli yayılma dərəcəsi haqqında klinisistlərə radioloji fikir təqdim etmək üçün biz uzun müddətdir ki ənənəvi sərbəst mətn rəylərinə əsaslanmışıq. Yalnız, bu rəyləri audit etdiyimizdə onların xəstəliyin mərhələləndirilməsi üçün spesifik detallardan yoxsun olduğu məlum olur və xərçəng xəstəliyinin müalicəsinə müasir yanaşmanı məhdudlaşdırır.

Düz bağırsaq, mədə-bağırsaq traktının distal şöbəsini təşkil edir və mezorektal piy toxuması ilə çevrəlidir. Mezorektal piy toxuması daxilində damar strukturları və limfa düyünləri mövcuddur. Mezorektal fassiya düz bağırsağı və onu əhatə edən mezorektal piy toxumasını bir yerdə çevrələyən çox incə və vacib strukturdur. Hazırda, düz bağırsaq xərçənginin əsas müalicə metodu total mezorektal eksiziya cərrahi əməliyyatı hesab olunur. Total mezorektal eksiziya əməliyyatında cərrahi sərhədlər intakt mezorektal fassiyadır. Məhs bu fassiyanın şiş prosesinə cəlb olunması dairəvi rezeksiya kənarının vəziyyətini müəyyənləşdirir. Dairəvi rezeksiya kənarının şiş prosesinə cəlb olunması lokal residivlərin əmələ gəlməsi baxımdan proqnozu pisləşdirən amillərdəndir və müalicədən sonrakı nəticələri prediksiya etməyə köməklik edir. Şişin mezorektal fassiyaya invaziya etməsi və ya şişin ona 1 mm məsafəyədək yaxın yerləşməsi dairəvi rezeksiya kənarının prosesə cəlb olunmasını ifadə edir və cərrahi əməliyyatdan əvvəl neoadyuvant kimyəvi dərman müalicəsi və müştərək şüa müalicəsinin tətbiq edilməsini gərəkdirir. Bu səbəbdən proforma əsaslı raporlamanın bir sıra üstünlükləri vardır. Belə ki, belə yanaşma xəstəliyin dəqiq və güvənli baza sənədləşdirilməsini təmin edir.

Görüntüləmə əsaslı proqnostik məlumatların təhlil edilməsi gələcəkdə yeni müalicələr alan pasientləri klinik trayllara target edilməsinə kömək edə bilər və belə görüntüləmə xarakteristikasına əsasən nəticələrin effektiv tətbiq edilməsinə yardım edə bilər. Müalicədən öncə ilkin şişin fenotip görüntülərinin müqayisə edilməsi müalicə effektini qiymətləndirmək üçün bizi daha çox məlumat ilə təmin edəcəkdir.

2002-ci ildə Avropada aparılan prospektiv, multidissiplinar çoxmərkəzli MERCURY elmi-tədqiqat işinin nəticələri düz bağırsaq xərçənginin mərhələləndirilməsində MRT müayinəsinin dəqiqliyini göstərdi.

Düz bağırsaq xərçənginin MR təhlili zamanı raporlarımızda şişin makroskopik görünüşü, hündürlüyü, T mərhələsi və şişin muscularis propria sərhədlərindən kənara yayılması əks olunmalıdır.


Şişin makroskopik MR şəkli


Şişin ümumi makroskopik MRT şəkli təsvir edilməlidir. Şiş polipvari, annulyar və ya semiannulyar şəkildə təzahür oluna bilər. Polipşəkilli şişlər düz bağırsaq divarına T2 hipointens saplaq vasitəsi ilə bitişir. Annulyar şişlərin mərkəzi hissəsi müxtəlif dərəcədə xoralaşır. Annulyar ulserativ şişlər kənarları burulmuş mərkəzi xora krateri ilə xarakterizə olunurlar. Bu şişlər xora kraterinin olduğu yerdə hamar və ya daha nodulyar infiltrativ kənarlardan ətraf piy toxumasına invaziya edirlər və proqnozu pisləşdirən amillərdəndirlər.

Nadir hallarda düz bağırsaq xərçəngi intramural yayılır. Belə olduqda hazırki rekomendasiyalar 1 cm distal rezeksiya sərhəddini tövsiyə edirlər.

Musinoz şişlər törəmə daxilində yüksək siqnal intensivlikli hövzələr şəklində xarakterizə olunur və xəstəliyin çox pis proqnozu prediksiya edir, çünkü belə güman olunur ki, bu musinoz şişlər diffuz infiltrativ şəkildə inkişaf edərək intramural yayılmaya meylli olurlar.


Şişin hündürlüyü


Şişin hündürlüyü onun aşağı burulmuş kənarından anokutanoz xəttə qədər olan məsafəyədək ölçülərək qeydə alınır. Düz bağırsaq anatomik olaraq 3 hissəyə bölünür, belə ki, müalicə nəticələri və cərrahi müalicə taktikasının seçilməsi həmçinin şişin hündürlüyündən asılıdır.


Düz bağırsağın yuxarı 1/3 hissəsinin xərçəngi hallarında şişin aşağı kənarı anokutanoz xətdən 10 cm-dən yuxarıda yerləşir. Düz bağırsağın yuxarı 1/3 hissəsinin ön divarı peritoneal refleksiya ilə örtülüdür. Bu səbəbdən xərçəngin peritoneal perforasiya riski və transkoelomik yayılma riski daha yüksəkdir və beləliklə, disseksiyanın və düz bağırsağın mobilizasiyasını diqqətlə icra etməyi tələb edir ki, şişin dağılma riski minimal olsun.